Verdiepingsblog over hiv en COVID-19

Gepubliceerd: 16 juni 2020

Er worden steeds meer artikelen over hiv en COVID-19 gepubliceerd. Het eerste artikel over hiv en COVID-19 werd gepubliceerd op 11 maart 2020, en sindsdien zijn er tientallen studies bijgekomen. De Hiv Vereniging houdt nauwlettend bij wat er gepubliceerd wordt.

wereldbeeld covid 700

Dit is een verdiepingsblog, waarin we laten zien wat er tot nu toe onderzocht is. Vind jij het leuk om mee te kijken met de beschikbare data? Lees dan verder. Gebruik je daarvoor een mobiele telefoon, draai deze dan een kwart slag (horizontaal), dan zie je alles goed op je scherm. Je vindt hieronder een overzicht van de artikelen die beschrijven hoe COVID-19 bij mensen met hiv verloopt, of hoeveel mensen met hiv COVID-19 hebben gehad. Wil je zelf meedoen aan een onderzoek naar COVID-19 bij mensen met hiv? Lees hier meer.

Hoe verloopt COVID-19 bij mensen met hiv?

Er zijn verschillende case reports gepubliceerd waarin het verloop van COVID-19 bij mensen met hiv beschreven wordt. Een case report is een beschrijving door een arts over een uitzonderlijke patiënt, soms over enkele patiënten. Het doel hiervan is om bijzondere situaties uit te lichten, zoals iemand die naast hiv ook hepatitis heeft en COVID-19 heeft gekregen. Of iemand met hiv die een niertransplantatie was ondergaan, maar goed herstelde van COVID-19. Of juist iemand met hiv bij wie COVID-19 tegen de verwachting van de artsen in heel mild verliep.

Ook zijn er artikelen gepubliceerd waarin de kenmerken van een grotere groep mensen met hiv en COVID-19 beschreven zijn (case series). Het doel hiervan is om een beeld te krijgen of COVID-19 vaker bij mensen met bepaalde kenmerken voorkomt, zoals mensen met een bepaalde leeftijd of comorbiditeiten (andere aandoeningen naast hiv, zoals diabetes of hart- en vaatziektes).

Je kan uit deze data niet afleiden hoeveel mensen met hiv aan COVID-19 overlijden, omdat er heel selectief artikelen geschreven worden. Er zijn veel mensen met hiv die COVID-19 (gehad) hebben, maar over wie geen case report of ander artikel geschreven is. Momenteel zijn de gegevens van 854 mensen met hiv en COVID-19 beschreven.

Wat er wel uit de data op te maken is dat hiv-medicatie COVID-19 niet voorkómt. Er zijn mensen die proteaseremmers (PI) of integraseremmers (INSTI) slikten, en mensen die (non-)nucleoside/nucleotide reverse transcriptaseremmers (NNRTI en NRTI) slikten, en toch COVID-19 kregen. Ook zie je dat COVID-19 bij mensen van alle leeftijden voorkwam.

Lees je deze blog op je mobiele telefoon? Draai dan je scherm om de tabellen te kunnen lezen.

 Beschrijving mensen met hiv en COVID-19  Aantal personen  Datum en land  Referentie
Man van 52 met een onbehandelde hiv-infectie en aids. Viral load van 360.000. Deze persoon ligt niet meer op de IC, maar het is niet bekend of deze persoon genezen is.  1 1 juli, Duitsland (Mang et al., 2020)
Vrouw van 51. Viral load van 27.544 en de vrouw slikte geen hiv-medicatie. Na 51 dagen ontslagen uit het ziekenhuis.  1 30 juni, China  (Liu et al., 2020) 
67 mannen, 23 vrouwen en 3 transgender personen. Gemiddeld 58 jaar. 49 personen hadden een hoge bloeddruk, 32 personen diabetes, 25 personen een longaandoening, 17 personen een hartaandoening, 16 personen hadden een nieraandoening. 57 personen hadden een onderdrukt virus, 11 personen niet, dit was bij 25 personen onbekend. Van 89 mensen was bekend dat ze hiv-medicatie slikten. 62 mensen slikten tenofovir, 12 mensen slikten een PI. 72 personen zijn opgenomen in het ziekenhuis. 53 personen genezen, 19 personen overleden, 21 personen onbekend.  93 30 juni, Verenigde Staten  (Ho et al., 2020) 
66 mannen, 22 vrouwen. De gemiddelde leeftijd was 61. 24 personen hadden diabetes, 33 een hoge bloeddruk, 19 een nieraandoening, 15 kanker en 48 rookten of hadden gerookt. 69 mensen slikten een INSTI, 15 mensen een PI, 8 mensen een NNRTI, en 85 mensen NNRTIs. 66 mensen hadden een onmeetbaar virus, 16 een meetbaar virus, van 6 personen was er geen viral load data. Er zijn 18 personen overleden, 70 mensen zijn genezen of uit het ziekenhuis ontslagen. De groep mensen met hiv is vergeleken met een groep mensen zonder hiv. Uit deze vergelijking bleek dat mensen met hiv niet zieker werden van COVID-19 of hier eerder aan overleden dan mensen zonder hiv.  88 28 juni, Verenigde Staten  (Sigel et al., 2020) 
204 mannen en 32 vrouwen. Er waren 41 personen tussen de 20-39 jaar, 54 personen tussen de 40-49 jaar, 85 personen tussen de 50-59 jaar, 34 personen tussen de 60-69 jaar en 33 personen tussen de 70-79 jaar. 36 personen slikten een NNRTI, 34 personen een PI, 143 personen een INSTI, en 23 personen iets anders (naast de NRTIs). Het is niet bekend of deze mensen comorbiditeiten hadden. 151 personen zijn opgenomen in het ziekenhuis. 20 personen zijn overleden, 216 personen zijn genezen. 236 26 juni, Spanje (del Amo et al., 2020)
21 mannen en 15 vrouwen. De gemiddelde leeftijd was 53 jaar. 30 personen hadden naast hiv ook comorbiditeiten. 21 mensen moesten naar het ziekenhuis. 29 personen slikten een INSTI, 9 personen een NNRTI, 4 personen een PI. 30 personen slikten tenofovir. 1 persoon slikte geen hiv-medicatie. 2 personen zijn overleden, van 4 personen is de status onbekend, en 30 personen zijn genezen.  36 25 juni, Verenigde Staten  (Meyerowitz et al., 2020) 
Één man van 37. Onbekend of deze persoon comorbiditeiten had. Slikte een INSTI + NRTIs. Genezen 1 21 juni, Turkije (Ozgen, Arslan, Serin, & Sungurtekin, 2020)
Vier mannen van 25, 38, 46 en 54. De twee jongere mannen hadden een onbehandelde hiv-infectie en aids. De twee oudere mannen slikten een NNRTI + NRTIs. De twee oudere mannen zijn genezen, van de twee jongere mannen is dit onbekend. 4 25 juni, China (Ruan et al., 2020)
Negen mannen en vijf vrouwen. De gemiddeld leeftijd was 53. Dertien personen hadden een onmeetbaar virus. Vijf personen slikten een NNRTI, vier personen slikten een PI en vijf personen slikten een INSTI. Drie personen zijn in het ziekenhuis opgenomen. Alle personen zijn genezen. 14 19 juni, Italië (Calza, Bon, Borderi, Colangeli, & Viale, 2020)
Twintig mannen, zes vrouwen en een transgender vrouw. De gemiddelde leeftijd was 49. Alle personen hadden een onderdrukt virus en slikten hiv-medicatie. Negen personen zijn in het ziekenhuis opgenomen, van wie er drie in een verpleeghuis woonden. Één persoon is overleden, de andere personen zijn genezen.   27  19 juni, Verenigde Staten  (Byrd et al., 2020)
Vier mannen en één vrouw. De leeftijden waren 61, 37, 49, 45 en 50. De viral load was bij drie mensen niet bekend, bij twee mensen onmeetbaar. Drie mensen waren in het ziekenhuis opgenomen, twee niet. Alle personen slikten een INSTI + NRTIs. Alle personen zijn genezen. 5 18 juni, Verenigde Staten (Shekhar, Barton, Sheikh, Upadhyay, & Salas, 2020)
Twee vrouwen van 31 en 55. De vrouw van 31 had een onbehandelde hiv-infectie, een hele hoge viral load en heel weinig CD40cellen. De vrouw van 55 werd behandeld met een NNRTI + NRTI’s. Beide personen zijn genezen.   2 15 juni, Zuid-Afrika  (Mitha, Maharaj, Nyamande, & Raine, 2020) 
Dertien mannen en één vrouw. De gemiddelde leeftijd was 56 (varieerde van 31 tot 71). Twaalf personen hadden een viral load van <20, één persoon had een onbehandelde hiv-infectie, van één persoon was dit onbekend. Ongeveer de helft van de mensen had risicofactoren voor een ernstig verloop van COVID-19. Er zijn twee personen overleden (waarvan één met COPD), twaalf personen zijn genezen.  14 15 juni, China  (Guo, Ming, Feng, et al., 2020) 
Twee mannen, één vrouw. Leeftijden: 62, 46, 57. Twee personen een onmeetbare viral load, één persoon viral load >1.000.000. Alle drie verschillende comorbiditeiten. Één persoon overleed, deze persoon had naast hiv ook diabetes, tuberculose, hypertensie en een niertransplantatie.  3 15 juni, Verenigd Koninkrijk  (Toombs et al., 2020) 
Tien mannen, twee vrouwen. De gemiddelde leeftijd was 42. Acht mensen hadden een onmeetbaar virus, vier niet. Tien mensen slikten hiv-medicatie (NNRTI + NRTIs). Twee niet, deze personen hadden aids. Vier personen hadden comorbiditeiten. Acht personen werden opgenomen, drie personen herstelden thuis. Één persoon overleed direct na de COVID-19 diagnose, de andere personen zijn genezen. 12 12 juni, China (Hu, Ma, Huang, & Vermund, 2020)
Twee mannen van 37 en 24. Beiden met een onbehandelde hiv-infectie. Deze twee mannen lagen relatief lang in het ziekenhuis en hadden een ernstig verloop van COVID-19.  2 10 juni, China  (Li et al., 2020) 
Man van 32 die een levertransplantatie heeft gehad. Deze persoon slikte een INI + NRTIs. Deze persoon is na 5 dagen ontslagen uit het ziekenhuis. 1 5 juni, Verenigde Staten Modi et al., 2020)
Man van 55 met hemofilie. Heeft in de jaren ’70 hepatitis C opgelopen, en kreeg in 1985 hiv. Heeft nu een onderdrukt virus. Onderging een levertransplantatie in 2019. Deze persoon werd na 7 dagen ontslagen uit het ziekenhuis. 1 3 juni, Oostenrijk (Müller et al., 2020)
Man van 28 met een onbehandelde hiv-infectie en hepatitis B. COVID-19 verliep mild, en na 8 dagen is deze persoon ontslagen uit het ziekenhuis. 1 3 juni, Japan Nakamoto et al., 2020)
Vierentwintig mannen en zeven vrouwen. Gemiddelde leeftijd 61. Tweeëntwintig personen hadden comorbiditeiten. Alle personen hadden een onmeetbaar virus (viral load <200). Twintig personen slikten een INI en zeven personen slikten een PI. Zeventien personen slikten NRTI’s. 21 personen zijn genezen, 8 personen zijn overleden, en van 2 personen is de status onbekend. 31 30 mei, Verenigde Staten (Shalev et al., 2020)
Één man, vier vrouwen. Leeftijden: 38, 47, 50, 51 en 53. Vier personen hadden comorbiditeiten, één persoon niet. Alle personen hadden een onmeetbaar virus (viral load <50). Alle vijf personen slikten een INI + NRTI’s, twee personen slikten er ook een PI naast. Alle vijf personen zijn genezen. 5 29 mei, Verenigde Staten (Ridgway et al., 2020)
Vijftien mannen en twaalf vrouwen. Gemiddelde leeftijd was 58 jaar. Zestien personen hadden een hoge bloeddruk en negen personen hadden diabetes. Tien personen hadden een nierziekte en drie personen hadden een hartaandoening. Negen personen slikten een INI, zeven personen een NNRTI, zeven personen een INI+NNRTI, één persoon een PI en zeven personen een PI + INI. Dertien personen waren in het ziekenhuis opgenomen. 2 personen zijn overleden, 25 personen zijn genezen.  27 28 mei, Verenigde Staten  (Okoh, Bishburg, Grinberg, & Nagarakanti, 2020) 
43 mannen en 8 vrouwen. Gemiddelde leeftijd was 53. 27 personen hadden obesitas en 31 personen hadden comorbiditeiten. Vijftig personen hadden een onmeetbaar virus (viral load <50), één persoon had een meetbaar virus. 11 personen slikten een PI, 8 personen een NRTI en 41 personen een INI. 44 personen zijn genezen, 2 personen zijn overleden en van 5 personen is de status onbekend.  51 28 mei, Spanje  (Vizcarra et al., 2020)
Zeven mannen en twee vrouwen. Leeftijden: 31, 37, 52, 52, 58, 63, 70, 76, 76. Alle personen hadden comorbiditeiten. Alle personen hadden een onmeetbaar virus (viral load <50). Één persoon slikte geen hiv-medicatie. Vijf personen slikten een INI + NRTI’s, twee personen slikten een PI + NRTI’s, en één persoon slikte een NNRTI + NRTI’s. Twee personen zijn genezen (de personen van 31 en 37), zeven personen zijn overleden.  9 28 mei, Verenigde Staten  (Suwanwongse & Shabarek, 2020) 
Twaalf mannen, zes vrouwen. De gemiddelde leeftijd was 52. Tien personen hadden obesitas, vier diabetes, zes personen een hoge bloeddruk en vijf personen een nierziekte. Zeventien personen hadden een onmeetbaar virus (viral load <50), één persoon had een meetbaar virus. Elf personen slikten een PI, drie personen slikten een INI, vier personen slikten een NNRTI en achttien personen slikten NRTI’s. Twaalf personen zijn genezen, vijf personen zijn overleden, en van één persoon is de status onbekend.  18 27 mei, Verenigd Koninkrijk  (Childs et al., 2020) 
36 mannen, 11 vrouwen, 21 onbekend. De gemiddelde leeftijd was 51. Dertig personen hadden comorbiditeiten, zeventien niet, 21 onbekend. Bij 44 personen was hiv onmeetbaar (viral load <20). 38 personen slikten een INI, 5 personen slikten een PI. Hiv-medicatie van 21 personen onbekend. 64 personen zijn genezen, 2 personen zijn overleden, van 2 personen is de status onbekend.  68  14 en 27 mei, Italië  (Gervasoni, Meraviglia, Riva, et al., 2020; Gervasoni, Meraviglia, & Cattaneo, 2020) 
Man van 50 met comorbiditeiten. Onmeetbaar virus (viral load <20). Deze persoon heeft een niertransplantatie gehad. Slikte PI + NRTI’s + een entreeremmer (maraviroc). Deze persoon is genezen.  1 26 mei, Verenigde Staten  (Kumar, Tanna, Shetty, & Stosor, 2020) 
Man van 58 zonder comorbiditeiten. Onmeetbaar virus. Persoon slikte INI + NRTI’s. Deze persoon is genezen.  1 25 mei, Cyprus  (Iordanou, Koukios, Matsentidou, Markoulaki, & Raftopoulos, 2020) 
Man van 58 met comorbiditeiten. Viral load onbekend. Persoon slikte NNRTI + NRTI’s. Deze persoon is genezen.  1 22 mei, Verenigde Staten  (Patel & Pella, 2020) 
Vrouw van 34 zonder comorbiditeiten. Onmeetbaar virus (viral load <1.000). Slikte een NNRTI + NRTI’s. Deze persoon is genezen.  1 21 mei, Oeganda  (Baluku, Mwebaza, Ingabire, Nsereko, & Muwanga, 2020) 
Vier mannen van 56, 56, 62 en 65. De eerste persoon had een viral load van 56, de anderen onder de 20. Bij drie personen verliep COVID-19 mild, één persoon die ook diabetes had moest naar het ziekenhuis.  4 19 mei, Verenigde Staten  (Benkovic, Kim, & Sin, 2020) 
Man van 41 jaar met een onmeetbaar virus. Slikte duotherapie met een INI en een NRTI. Kreeg een hersenziekte en een epileptisch insult. Na 6 dagen in het ziekenhuis verbeterde de situatie. De uitkomst is niet bekend.  1 16 mei, Verenigde Staten  (Haddad et al., 2020) 
Drie mannen, twee transgender personen. Drie personen hadden comorbiditeiten, twee niet. Leeftijden: 29, 31,40, 40 en 49. Vier personen hadden een onmeetbaar virus (viral load <50), één persoon had een viral load van 45.500. Deze laatste persoon slikte geen hiv-medicatie. Twee personen slikten een PI + NRTI’s, twee personen slikten een INI + NRTI’s. Ze zijn allemaal genezen.  5 14 mei en 15 april, Spanje  (Blanco et al., 2020; Miró, Ambrosioni, & Blanco, 2020) 
Twee mannen van 60 en 47. De één had meerdere comorbiditeiten, beide personen hadden een onbehandelde hiv-infectie en slikten geen hiv-medicatie. Beide personen zijn genezen.  2 13 mei, China  (Wu, Chen, & Zhang, 2020) 
Negentien mannen, twee vrouwen met verschillende comorbiditeiten. De gemiddelde leeftijd was 60. Bij 17 personen was de viral load bekend, bij 15 personen was deze onmeetbaar (viral load <50). Zestien mensen genezen, vijf personen overleden. De mensen met hiv zijn vergeleken met een controlegroep zonder hiv: hiv had geen invloed op het verloop van COVID-19.  21  12 mei , Verenigde Staten  (Karmen-Tuohy et al., 2020) 
Twee mannen van 27 en 56. De man van 27 had geen comorbiditeiten, slikte een NNRTI + NRTIs en is genezen. De man van 56 had diabetes, een hoge bloeddruk en een hartaandoening. Ook had deze man aids gehad. Deze man slikte geen hiv-medicatie en is overleden.  2 12 mei, China  (L. Chen et al., 2020) 
 Man van 37 met een onmeetbaar virus. Slikte een NNRTI + NRTI’s. Mild verloop van COVID-19. Persoon is genezen. 1 11 mei, Singapore  (Sun, Wong, & Gollamudi, 2020)
Dertig mannen, drie vrouwen. Gemiddelde leeftijd 48. Twintig personen hadden comorbiditeiten, 13 niet. Dertig personen hadden een onmeetbaar virus (viral load <50), drie personen hadden een meetbaar virus. Twintig personen slikten een INI, vier personen slikten een PI, negen personen slikten een NNRTI. Dertig personen slikten NRTI’s. Dertig personen zijn genezen, drie personen zijn overleden.  33 11 mei , Duitsland  (Härter et al., 2020) 
Man van 41 met een onmeetbaar virus (viral load <50). Slikte een NNRTI + NRTI’s. Onbekend of deze persoon genezen is.  1 30 april , Zuid-Afrika  (Parker et al., 2020) 
Vier mannen. Leeftijden: 34, 35, 36 en 44. Twee mannen hadden comorbiditeiten, twee niet. Één persoon had een onbehandelde hiv-infectie met een viral load van 434.782. De andere drie personen hadden een onmeetbaar virus (viral load <200). De drie personen die onder behandeling waren slikten een INI + NRTI’s. Drie personen zijn genezen, één persoon (met obesitas, diabetes, COPD en een hoge bloeddruk) is overleden.  4 29 april, Turkije  (Altuntas Aydin, Kumbasar Karaosmanoglu, & Kart Yasar, 2020) 
Twee transgender vrouwen van 51 en 32. De vrouw van 51 slikte een INSTI en NRTIs. Ze was genezen na 13 dagen. De vrouw van 32 slikte ook een INSTI en NRTIs en was genezen na 11 dagen.  2 25 april, Japan  (Adachi, Saito, Ikeuchi, Hoshina, & Yotsuyanagi, 2020) 
Man van 37. Onbehandelde hiv-infectie, zeer laag aantal CD4-cellen. Persoon is genezen, maar heeft 21 dagen in het ziekenhuis gelegen.  1 23 april, China  (Wang, Luo, Bu, & Xia, 2020) 
Man van 66 met een behandelde hiv-infectie en een onderdrukt virus. Verder geen gegevens bekend, maar deze persoon is overleden.  1 22 april, Verenigde Staten  (Drain & Garrett, 2020) 
Man van 75 met een hoge bloeddruk. Onmeetbare viral load. Deze persoon is na 18 dagen uit het ziekenhuis ontslagen.  1 22 april, Italië  (Di Giambenedetto et al., 2020) 
Man van 55 met een longaandoening (PJP). Onmeetbare viral load. Slikte een INSTI + NRTIs. Na 14 dagen uit het ziekenhuis ontslagen.  1 21 april, Verenigd Koninkrijk  (Coleman, Snell, Simons, Douthwaite, & Lee, 2020) 
Twee mannen, één vrouw. Leeftijden: 57, 62 en 63. Twee personen hadden comorbiditeiten, van één persoon is dit niet bekend. Twee personen hadden een onmeetbaar virus (viral load <20), van één persoon was dit onbekend. Alle drie de personen slikten hiv-medicatie met darunavir: een PI + NRTI’s. Darunavir kan dus geen COVID-19 voorkomen. Één persoon is genezen, van twee personen is de uitkomst onbekend.  3 20 april, Italië  (Riva et al., 2020) 
Man van 32 met een onbehandelde hiv-infectie en aids. Slikte een NNRTI + NRTIs. Is na 15 dagen ontslagen uit het ziekenhuis.  1 17 april, China (Su et al., 2020) 
Man van 24. Slikte een NNRTI + NRTI’s. Is genezen na 5 dagen in het ziekenhuis te hebben gelegen.  1 14 april, China  (J. Chen, Cheng, Wang, & Zeng, 2020) 
Man van 38 met naast hiv ook hepatitis C. Onmeetbaar virus (viral load <500). Deze man slikte een NNRTI + NRTI’s. Deze persoon is genezen.  1 9 april, China  (Zhao et al., 2020) 
Drie mannen, één vrouw. Leeftijden: 55, 57, 66 en 79. De mannen hadden comorbiditeiten, de vrouw niet. Ze hadden alle vier een onmeetbaar virus (viral load <13). Drie personen slikten een INI + NRTI’s, één slikte een NNRTI + NRTI’s. Twee personen genezen, van twee personen is de uitkomst niet bekend.  4 3 april, Zwitserland  (Nawej Tshikung, 2020) 
Zeven mannen, één vrouw. Gemiddelde leeftijd was 57. Het is niet bekend of deze mensen comorbiditeiten hadden, ze hadden wel allemaal een onmeetbaar virus (viral load <20). De mensen met COVID-19 slikten allemaal een NNRTI + NRTI’s. Zeven personen zijn genezen, één persoon overleden.  8 13 maart, China  (Guo et al., 2020) 
Man van 61. Heeft diabetes en slikte geen hiv-medicatie. Mocht naar huis na ongeveer 13 dagen in het ziekenhuis.  1 11 maart, China  (Zhu, Cao, Xu, & Zhou, 2020) 

 

Percentage opgenomen mensen met COVID-19 die ook hiv hadden

In verschillende artikelen is beschreven hoeveel mensen die met COVID-19 in het ziekenhuis opgenomen werden hiv hadden. Zo kun je uitrekenen of er relatief veel of weinig mensen met hiv met COVID-19 in het ziekenhuis belanden. Uit de data die nu beschikbaar is, lijkt het erop dat mensen met hiv even vaak in het ziekenhuis komen met COVID-19 als mensen zonder hiv.
Er kunnen natuurlijk redenen zijn waarom mensen met hiv en COVID-19 niet in het ziekenhuis komen. Het zou kunnen dat mensen met hiv een minder goede toegang tot gezondheidszorg hebben, en daarom niet opgenomen worden. Maar het zou ook kunnen dat mensen met hiv eerder voor de zekerheid opgenomen worden. Dus het is wachten op meer data.

Lees je deze blog op je mobiele telefoon? Draai dan je scherm om de tabellen te kunnen lezen.

Percentage opgenomen mensen met COVID-19 die ook hiv hadden  Datum en land  Referentie
Van de 12.957 mensen die met COVID-19 waren gediagnosticeerd hadden 2247 mensen hiv (dit is 15%). In de algemene populatie heeft 16% hiv. Mensen met hiv werden dus relatief iets minder vaak met COVID-19 gediagnosticeerd. De mensen die overleden aan COVID-19 had 18% hiv. Mensen met hiv hadden 2,75 keer meer kans om aan COVID-19 te overlijden. De verhoogde kans wordt gezien bij mensen met een onderdrukt en niet-onderdrukt virus. De onderzoeker benadrukt ook dat mensen die ouder zijn dan 70 ongeveer 20 keer meer kans hebben, en mensen met ongecontroleerde diabetes 13 keer meer kans hebben. 9 en 22 juni, Western Cape, Zuid-Afrika (Davies, 2020; Davies & Boulle, 2020)
Van de 125 mensen die met COVID-19 opgenomen waren, hadden er 5 hiv. Dat is 4%. Dit is een te klein aantal om iets uit af te leiden. 18 juni, New Mexico, Verenigde Staten (Shekhar et al., 2020)
Van de 7.592 mensen die met COVID-19 opgenomen waren hadden 126 hiv. Dat is 1,7%. In New York heeft ongeveer 1% tot 1,3% van de inwoners hiv. Naar schatting zijn er relatief veel mensen met hiv met COVID-19 opgenomen. Mensen zonder hiv overleden iets vaker aan COVID-19 dan mensen met hiv.  12 juni, New York, Verenigde Staten  (A.-L. Wang, Zhong, Hurd, & Wang, 2020) 
Van de 2.159 mensen die met COVID-19 opgenomen waren hadden er 31 hiv. Dat komt neer op 1,4%. De onderzoekers schrijven dat naar schatting 1,5% van de mensen in het gebied waar het onderzoek plaatsvond hiv hebben. Naar schatting zijn er dus net zo veel mensen met en zonder hiv met COVID-19 opgenomen.  30 mei, New York, Verenigde Staten (Shalev et al., 2020) 
Uit deze studie bleek dat mensen met hiv 2,5 keer zo vaak aan COVID-19 overleden als mensen zonder hiv. Het is niet duidelijk of dit door hiv komt, of dat deze mensen bijvoorbeeld ook vaker andere aandoeningen hadden.  29 mei, New York, Verenigde Staten (Argenziano et al., 2020) 
Van 6.370 van de 6.424 mensen die met COVID-19 in het ziekenhuis opgenomen waren was de hiv-status bekend. 40 mensen hadden hiv, dit komt neer op 0,6%.  26 mei, Madrid, Spanje (Rojo et al., 2020) 
Van de 832 mensen die met COVID-19 opgenomen waren hadden er 11 hiv. Dit is 1,3%.  26 mei, New York, Verenigde Staten (Garibaldi et al., 2020) 
Data van 20.133 mensen die in het ziekenhuis opgenomen waren met COVID-19. Van 17.168 mensen was de hiv status bekend. Van de mensen met een bekende status hadden er 83 hiv. Dit is 0,4%.  22 mei, England, Wales, Scotland, Verenigd Koninkrijk (Docherty et al., 2020) 
Van de 2.102 mensen die in het ziekenhuis opgenomen waren met COVID-19 hadden er 32 hiv. Dit is 1,5%. In heel Spanje komt hiv bij ongeveer 0,3% van de mensen voor, maar relatief veel mensen met hiv wonen in Barcelona. Helaas is er geen schatting van hoeveel mensen in Barcelona hiv hebben, dus hier kan niet vergeleken worden of er relatief veel mensen met hiv in het ziekenhuis opgenomen waren. Uit deze studie bleek dat mensen met hiv en verschillende comorbiditeiten vaker met COVID-19 gediagnosticeerd waren dan mensen met hiv zonder comorbiditeiten.  14 mei, Barcelona, Spanje (Miró et al., 2020) 
Data van 5.700 mensen die in New York met COVID-19 in het ziekenhuis zijn ogenomen. 43 personen hadden hiv, dat komt neer op 0,8%. In New York heeft ongeveer 1% tot 1,3% van de inwoners hiv. Naar schatting zijn er relatief weinig mensen met hiv met COVID-19 opgenomen.  22 april, New York, Verenigde Staten (Richardson et al., 2020) 
Van de 393 mensen die met COVID-19 in het ziekenhuis werden opgenomen hadden 7 hiv, dit is 1,8%. In New York heeft ongeveer 1% tot 1,3% van de inwoners hiv. Naar schatting zijn er relatief veel mensen met hiv met COVID-19 opgenomen.  17 april, New York, Verenigde Staten (Goyal et al., 2020) 
Van de 985 mensen die met COVID-19 in het ziekenhuis werden opgenomen hadden er 4 hiv. Dit is 0,4%. In Zwitserland heeft naar schatting ongeveer 0,3% van de inwoners hiv. Naar schatting zijn er dus net zo veel mensen met en zonder hiv met COVID-19 opgenomen.  3 april, Zwitserland  (Nawej Tshikung, 2020) 
Van de 138 mensen die met COVID-19 in het ziekenhuis werden opgenomen hadden er 2 hiv. Dit is 1,4%. Het is niet bekend hoeveel mensen er op dat moment hiv hadden in Wuhan.  7 februari, Wuhan, China  (D. Wang et al., 2020) 

 

Hoe vaak kwam COVID-19 voor onder mensen met hiv?

Ook is in een paar artikelen beschreven hoeveel mensen met hiv met COVID-19 zijn gediagnosticeerd. Deze onderzoeken zijn gedaan binnen cohorten van mensen met hiv. Een cohortonderzoek is een onderzoek waarbij een groep mensen over tijd gevolgd wordt. Zo kunnen onderzoekers (onder andere) kijken of bepaalde aandoeningen meer of minder voorkomen onder deze groep mensen. De beschikbare artikelen laten zien dat op een bepaald moment in de tijd 0,4% tot 0,8% van de mensen met hiv ook COVID-19 hadden.

Lees je deze blog op je mobiele telefoon? Draai dan je scherm om de tabellen te kunnen lezen.

Percentage mensen met hiv die COVID-19 kregen  Datum en land  Referentie
Van de 77.590 mensen met hiv uit het cohort, werden er 236 met COVID-19 gediagnosticeerd. Dat is 0,3%. Op hetzelfde moment had 0,4% van de algemene bevolking COVID-19. Naar schatting komt COVID-19 dus iets minder vaak voor bij mensen met hiv dan bij de algemene bevolking. 26 juni, Spanje (del Amo et al., 2020)
Het beschreven cohort bestaat uit 2.699 mensen met hiv, van wie 18 personen COVID-19 hadden. Dat komt neer op 0,7%. Het is niet bekend hoeveel procent van de algemene bevolking op dat moment COVID-19 had. De onderzoekers schrijven dat mensen van kleur relatief vaker met COVID-19 werden gediagnosticeerd.  27 mei, Verenigd Koninkrijk  (Childs et al., 2020) 
Het beschreven cohort bestaat uit 5.649 mensen met hiv, van wie 42 personen COVID-19 hadden. Dat komt neer op 0,7%. Het is niet bekend hoeveel procent van de algemene bevolking op dat moment COVID-19 had.  14 mei en 15 april, Spanje  (Miró et al., 2020) 
Het beschreven cohort bestaat uit 6.000 mensen met hiv, van wie 47 personen COVID-19 hadden. Dat komt neer op 0,8%. Het is niet bekend hoeveel procent van de algemene bevolking op dat moment COVID-19 had.  14 mei, Italië  (Gervasoni, Meraviglia, Riva, et al., 2020) 
Er zijn 1.124 mensen met hiv over tijd gevolgd, 4 hiervan hadden COVID-19. Dit is 0,4%. Het is niet bekend hoeveel procent van de algemene bevolking op dat moment COVID-19 had.  29 april, Turkije  (Altuntas Aydin et al., 2020) 
Telefonisch onderzoek onder 1.178 mensen met hiv. Acht mensen hadden COVID-19. Dat komt neer op 0,7% van alle mensen met hiv. Op hetzelfde moment had 0,8% van de algemene bevolking COVID-19. Naar schatting wijkt dit dus niet af van hoe vaak COVID-19 voorkomt onder de algemene bevolking. 13 maart, China  (Guo et al., 2020)

 

Bronnen

  • Adachi, E., Saito, M., Ikeuchi, K., Hoshina, T., & Yotsuyanagi, H. (2020).
    Cases of coronavirus disease-2019 in HIV-infected transgender women. AIDS, 34(9), 1435–1436. https://doi.org/10.1097/QAD.0000000000002573
  • Altuntas Aydin, O., Kumbasar Karaosmanoglu, H., & Kart Yasar, K. (2020, April 29).
    HIV/SARS-CoV-2 coinfected patients in Istanbul, Turkey. Journal of Medical Virology. NLM (Medline). https://doi.org/10.1002/jmv.25955
  • Argenziano, M. G., Bruce, S. L., Slater, C. L., Tiao, J. R., Baldwin, M. R., Barr, R. G., … Chen, R. (2020).
    Characterization and clinical course of 1000 patients with coronavirus disease 2019 in New York: retrospective case series. BMJ, 369, m1996. https://doi.org/10.1136/bmj.m1996
  • Baluku, J. B., Mwebaza, S., Ingabire, G., Nsereko, C., & Muwanga, M. (2020).
    HIV and SARS-CoV-2 co-infection: A case report from Uganda. Journal of Medical Virology, jmv.26044. https://doi.org/10.1002/jmv.26044
  • Benkovic, S., Kim, M., & Sin, E. (2020). 4 Cases:
    HIV and SARS‐CoV‐2 Co‐infection in patients from Long Island, New York. Journal of Medical Virology, jmv.26029. https://doi.org/10.1002/jmv.26029
  • Blanco, J. L., Ambrosioni, J., Garcia, F., Martínez, E., Soriano, A., Mallolas, J., & Miro, J. M. (2020).
    COVID-19 in patients with HIV: clinical case series. The Lancet HIV, 7, e314–e316. https://doi.org/10.1016/S2352-3018(20)30111-9
  • Byrd, K. M., Beckwith, C. G., Garland, J. M., Johnson, J. E., Aung, S., Cu‐Uvin, S., … Kantor, R. (2020).
    SARS‐CoV‐2 and HIV Coinfection: Clinical Experience from Rhode Island, United States. Journal of the International AIDS Society, jia2.25573. https://doi.org/10.1002/jia2.25573
  • Calza, L., Bon, I., Borderi, M., Colangeli, V., & Viale, P. (2020).
    NO SIGNIFICANT EFFECT OF COVID-19 ON IMMUNOLOGICAL AND VIROLOGICAL PARAMETERS IN PATIENTS WITH HIV-1 INFECTION. JAIDS Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes. https://doi.org/10.1097/QAI.0000000000002427
  • Chen, J., Cheng, X., Wang, R., & Zeng, X. (2020).
    Computed Tomography Imaging of an HIV-infected Patient with Coronavirus Disease 2019 (COVID-19). Journal of Medical Virology. https://doi.org/10.1002/jmv.25879
  • Chen, L., Xiao, F., Cao, L., Meng, X., Wen, Y., Zhang, Z., … Wang, G. (2020).
    Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2 Infection in Patients Living with Human Immunodeficiency Virus: Case Reports and Review of the Literature. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-28578/v1
  • Childs, K., Post, F. A., Norcross, C., Ottaway, Z., Hamlyn, E., Quinn, K., … Taylor, C. (2020).
    Hospitalized patients with COVID-19 and HIV: a case series. Clinical Infectious Diseases : An Official Publication of the Infectious Diseases Society of America. https://doi.org/10.1093/cid/ciaa657
  • Coleman, H., Snell, L. B., Simons, R., Douthwaite, S. T., & Lee, M. J. (2020).
    Coronavirus disease 2019 and Pneumocystis jirovecii pneumonia: a diagnostic dilemma in HIV. AIDS, 34(8), 1258–1260. https://doi.org/10.1097/QAD.0000000000002571
  • Davies, M.-A. (2020). OVID-19 and HIV/Tuberculosis. Webinar: when epidemics collide.
    Retrieved from https://storage.googleapis.com/stateless-bhekisisa-website/wordpress-uploads/2020/06/94d3ea42-covid_update_bhekisisa_wc_3.pdf
  • Davies, M.-A., & Boulle, A. (2020).
    Risk of COVID-19 death among people with HIV: a population cohort analysis from the Western Cape province, South Africa. Covid-19 special public health surveillance bulletin. Retrieved from https://www.nicd.ac.za/wp-content/uploads/2020/06/COVID-19-Special-Public-Health-Surveillance-Bulletin-22-June-2020.pdf
  • del Amo, J., Polo, R., Moreno, S., Díaz, A., Martínez, E., Arribas, J. R., … Hernán, M. A. (2020).
    Incidence and Severity of COVID-19 in HIV-Positive Persons Receiving Antiretroviral Therapy. Annals of Internal Medicine, M20-3689. https://doi.org/10.7326/M20-3689
  • Di Giambenedetto, S., Del Giacomo, P., Ciccullo, A., Porfidia, A., De Matteis, G., Cianci, R., … Tumbarello, M. (2020).
    SARS-CoV-2 infection in a highly experienced person living with HIV. AIDS, 34(8), 1257–1258. https://doi.org/10.1097/QAD.000000000000257
  • Docherty, A. B., Harrison, E. M., Green, C. A., Hardwick, H. E., Pius, R., Norman, L., … Semple, M. G. (2020).
    Features of 20 133 UK patients in hospital with covid-19 using the ISARIC WHO Clinical Characterisation Protocol: prospective observational cohort study. BMJ, 369, m1985. https://doi.org/10.1136/bmj.m1985
  • Drain, P. K., & Garrett, N. (2020).
    SARS-CoV-2 pandemic expanding in sub-Saharan Africa: Considerations for COVID-19 in people living with HIV. EClinicalMedicine, 22, 100342. https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2020.100342
  • Garibaldi, B. T., Fiksel, J., Muschelli, J., Robinson, M. L., Rouhizadeh, M., Nagy, P., … Gupta, A. (2020).
    Patient trajectories and risk factors for severe outcomes among persons hospitalized for COVID-19 in the Maryland/DC region. medRxiv, 2020.05.24.20111864. https://doi.org/10.1101/2020.05.24.20111864
  • Gervasoni, C., Meraviglia, P., & Cattaneo, D. (2020).
    Reply to Childs et al. Clinical Infectious Diseases. https://doi.org/10.1093/cid/ciaa659/5847863
  • Gervasoni, C., Meraviglia, P., Riva, A., Giacomelli, A., Oreni, L., Minisci, D., … Cattaneo, D. (2020).
    Clinical features and outcomes of HIV patients with coronavirus disease 2019. Clinical Infectious Diseases. https://doi.org/10.1093/cid/ciaa579
  • Goyal, P., Choi, J. J., Pinheiro, L. C., Schenck, E. J., Chen, R., Jabri, A., … Safford, M. M. (2020).
    Clinical Characteristics of Covid-19 in New York City. New England Journal of Medicine. https://doi.org/10.1056/nejmc2010419
  • Guo, W., Ming, F., Dong, Y., Zhang, Q., Zhang, X., Mo, P., … Liang, K. (2020).
    A Survey for COVID-19 Among HIV/AIDS Patients in Two Districts of Wuhan, China. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.3550029
  • Guo, W., Ming, F., Feng, Y., Zhang, Q., Mo, P., Liu, L., … Liang, K. (2020).
    Patterns of HIV and SARS‐CoV‐2 co‐infection in Wuhan, China. Journal of the International AIDS Society. https://doi.org/10.1002/jia2.25568
  • Haddad, S., Tayyar, R., Risch, L., Churchill, G., Fares, E., Choe, M., & Montemuro, P. (2020).
    Encephalopathy and seizure activity in a COVID-19 well controlled HIV patient. IDCases, 21, e00814. https://doi.org/10.1016/j.idcr.2020.e00814
  • Härter, G., Spinner, C. D., Roider, J., Bickel, M., Krznaric, I., Grunwald, S., … Hoffmann, C. (2020).
    COVID-19 in people living with human immunodeficiency virus: a case series of 33 patients. Infection, 1–6. https://doi.org/10.1007/s15010-020-01438-z
  • Ho, H.-E., Peluso, M. J., Margus, C., Matias Lopes, J. P., He, C., Gaisa, M. M., … Mullen, M. P. (2020).
    Clinical Outcomes and Immunologic Characteristics of Covid-19 in People With HIV - PubMed. The Journal of Infectious Diseases. https://doi.org/https://doi.org/10.1093/infdis/jiaa380
  • Hu, Y., Ma, J., Huang, H., & Vermund, S. H. (2020).
    Coinfection with HIV and SARS-CoV-2 in Wuhan, China. JAIDS Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes. https://doi.org/10.1097/QAI.0000000000002424
  • Iordanou, S., Koukios, D., Matsentidou, C., Markoulaki, D., & Raftopoulos, V. (2020).
    Severe SARS-CoV-2 pneumonia in a 58-year-old patient with HIV: a clinical case report from the Republic of Cyprus. Journal of Medical Virology, jmv.26053. https://doi.org/10.1002/jmv.26053
  • Karmen-Tuohy, S., Carlucci, P. M., Zacharioudakis, I. M., Zervou, F. N., Rebick, G., Klein, E., … Rahimian, J. (2020).
    Outcomes among HIV-positive patients hospitalized with COVID-19. medRxiv, 2020.05.07.20094797. https://doi.org/10.1101/2020.05.07.20094797
  • Kumar, R. N., Tanna, S. D., Shetty, A. A., & Stosor, V. (2020).
    COVID-19 in an HIV-positive Kidney Transplant Recipient. Transplant Infectious Disease : An Official Journal of the Transplantation Society, e13338. https://doi.org/10.1111/tid.13338
  • Li, W., Ma, Q., Wang, X., Tang, M., Lin, J., & Xiao, B. (2020).
    Letter to the Editor: The characteristics of two patients co-infected with SARS-CoV-2 and HIV in Wuhan, China. Journal of Medical Virology, jmv.26155. https://doi.org/10.1002/jmv.26155
  • Liu, A., Wei, J., Xu, Y., Huang, D., Lv, K., Meng, Z., … Wu, G. (2020).
    Report of a COVID-19 Case Combined with HIV Infection. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-38602/v1
  • Mang, S., Kaddu-Mulindwa, D., Metz, C., Becker, A., Seiler, F., Smola, S., … Danziger, G. (2020).
    Pneumocystis Jirovecii Pneumonia and SARS-CoV-2 Co-Infection in newly diagnosed HIV-1 infection. Clinical Infectious Diseases. https://doi.org/10.1093/cid/ciaa906/5865456
  • Meyerowitz, E. A., Kim, A. Y., Ard, K. L., Basgoz, N., Chu, J. T., Hurtado, R. M., … Gandhi, R. T. (2020).
    Disproportionate burden of COVID-19 among racial minorities and those in congregate settings among a large cohort of people with HIV. AIDS. https://doi.org/10.1097/QAD.0000000000002607
  • Miró, J. M., Ambrosioni, J., & Blanco, J. L. (2020).
    COVID-19 in patients with HIV – Authors’ reply. The Lancet HIV, 0(0). https://doi.org/10.1016/s2352-3018(20)30140-5
  • Mitha, M., Maharaj, A. P., Nyamande, K., & Raine, R. (2020).
    People living with HIV and COVID 19:A report of 2 clinical cases from Durban, South Africa. African Journal of Thoracic and Critical Care Medicine, 26(2), 59. https://doi.org/10.7196/AJTCCM.2020.v26i2.078
  • Modi, A. R., Koval, C. E., Taege, A. J., Modaresi Esfeh, J., Eghtesad, B., Menon, K. V. N., … Miller, C. (2020).
    Coronavirus Disease 2019 in an Orthotopic Liver Transplant Recipient Living with Human Immunodeficiency Virus. Transplant Infectious Disease, e13351. https://doi.org/10.1111/tid.13351
  • Müller, H., Kniepeiss, D., Stauber, R., Schrem, H., Rauter, M., Krause, R., & Schemmer, P. (2020).
    Recovery from COVID‐19 following Hepatitis C, Human Immunodeficiency Virus Infection and Liver Transplantation. American Journal of Transplantation, ajt.16107. https://doi.org/10.1111/ajt.16107
  • Nakamoto, T., Kutsuna, S., Yanagawa, Y., Kanda, K., Okuhama, A., Akiyama, Y., … Ohmagari, N. (2020).
    A case of SARS‐CoV‐2 infection in an untreated HIV patient in Tokyo, Japan. Journal of Medical Virology, jmv.26102. https://doi.org/10.1002/jmv.26102
  • Nawej Tshikung, O. (2020).
    COVID-19 AND HIV: WHAT YOU NEED TO KNOW. Retrieved from https://www.iasociety.org/Web/WebContent/File/EduFund/COVID-webinars/COVID-19andHIV_OlivierNawejTshikung.pdf
  • Okoh, A. K., Bishburg, E., Grinberg, S., & Nagarakanti, S. (2020).
    COVID-19 pneumonia in patients with HIV - A Case Series. Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes. https://doi.org/10.1097/QAI.0000000000002411
  • Ozgen, C., Arslan, U., Serin, S., & Sungurtekin, H. (2020).
    A Case of HIV and Clinical Confirmed COVID-19. https://doi.org/10.20944/PREPRINTS202006.0269.V1
  • Parker, A., Shaw, J., Karamchand, S., Lahri, S., Schrueder, N., Chothia, M.-Y., … Taljaard, J. J. (2020).
    HIV and SARS-CoV-2 co-infection: The diagnostic challenges of dual pandemics. South African Medical Journal, 110(6), 473–475. https://doi.org/10.7196/samj.2020.v110i6.14825
  • Patel, R. H., & Pella, P. M. (2020).
    COVID‐19 in a patient with HIV infection. Journal of Medical Virology, jmv.26049. https://doi.org/10.1002/jmv.26049
  • Richardson, S., Hirsch, J. S., Narasimhan, M., Crawford, J. M., McGinn, T., Davidson, K. W., … Zanos, T. P. (2020).
    Presenting Characteristics, Comorbidities, and Outcomes among 5700 Patients Hospitalized with COVID-19 in the New York City Area. JAMA - Journal of the American Medical Association, E1–E8. https://doi.org/10.1001/jama.2020.6775
  • Ridgway, J. P., Farley, B., Benoit, J.-L., Frohne, C., Hazra, A., Pettit, N., … McNulty, M. (2020).
    A Case Series of Five People Living with HIV Hospitalized with COVID-19 in Chicago, Illinois. AIDS Patient Care and STDs. https://doi.org/10.1089/apc.2020.0103
  • Riva, A., Conti, F., Bernacchia, D., Pezzati, L., Sollima, S., Merli, S., … Gervasoni, C. (2020).
    Darunavir does not prevent SARS-CoV-2 infection in HIV patients. Pharmacological Research, 157, 104826. https://doi.org/10.1016/j.phrs.2020.104826
  • Rojo, J. M. C., Santos, J. M. A., Núñez-Cortés, J. M., Bermejo, C. L., Rincón, J. M. R., Roy-Vallejo, E., … Huelgas, R. G. (2020).
    Clinical characteristics of patients hospitalized with COVID-19 in Spain: results from the SEMI-COVID-19 Network. medRxiv, 2020.05.24.20111971. https://doi.org/10.1101/2020.05.24.20111971
  • Ruan, L., Zhang, Y., Luo, Y., Yu, X., Zeng, Y., Peng, H., … Liu, M. (2020).
    Clinical features and outcomes of four HIV patients with COVID‐19 in Wuhan, China. Journal of Medical Virology, jmv.26223. https://doi.org/10.1002/jmv.26223
  • Shalev, N., Scherer, M., LaSota, E. D., Antoniou, P., Yin, M. T., Zucker, J., & Sobieszczyk, M. E. (2020).
    Clinical characteristics and outcomes in people living with HIV hospitalized for COVID-19. Clinical Infectious Diseases : An Official Publication of the Infectious Diseases Society of America. https://doi.org/10.1093/cid/ciaa635
  • Shekhar, R., Barton, A., Sheikh, A. B., Upadhyay, S., & Salas, N. M. (2020).
    Coronavirus Disease of 2019 in Patients with Well-Controlled Human Immunodeficiency Virus on Antiretroviral Therapy. JAIDS Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes. https://doi.org/10.1097/QAI.0000000000002415
  • Sigel, K., Swartz, T., Golden, E., Paranjpe, I., Somani, S., Richter, F., … Glicksberg, B. S. (2020).
    Covid-19 and People with HIV Infection: Outcomes for Hospitalized Patients in New York City. Clinical Infectious Diseases. https://doi.org/10.1093/cid/ciaa880/5864410
  • Su, J., Shen, X., Ni, Q., Zhao, H., Cai, J., Zhu, B., … Sheng, J. (2020).
    Infection of severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 in a patient with acquired immunodeficiency syndrome. AIDS. https://doi.org/10.1097/QAD.0000000000002553
  • Sun, L. J., Wong, S. L. X., & Gollamudi, S. (2020).
    A case of HIV and SARS-CoV-2 co-infection in Singapore. JAIDS Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes. https://doi.org/10.1097/qai.0000000000002401
  • Suwanwongse, K., & Shabarek, N. (2020).
    Clinical features and outcome of HIV/SARS‐CoV‐2 co‐infected patients in the Bronx, New York City. Journal of Medical Virology, (April 2017), jmv.26077. https://doi.org/10.1002/jmv.26077
  • Toombs, J. M., Van den Abbeele, K., Democratis, J., Merricks, R., Mandal, A. K. J., & Missouris, C. G. (2020).
    COVID‐19 in 3 people living with HIV in the United Kingdom. Journal of Medical Virology, jmv.26178. https://doi.org/10.1002/jmv.26178
  • Vizcarra, P., Pérez-Elías, M. J., Quereda, C., Moreno, A., Vivancos, M. J., Dronda, F., … COVID-19 ID Team. (2020).
    Description of COVID-19 in HIV-infected individuals: a single-centre, prospective cohort. The Lancet. HIV. https://doi.org/10.1016/S2352-3018(20)30164-8
  • Wang, A.-L., Zhong, X., Hurd, Y. L., & Wang, L. (2020).
    Comorbidity and Sociodemographic determinants in COVID-19 Mortality in an US Urban Healthcare System Short title: Comorbidity and Sociodemographic determinants in COVID-19 mortality Correspond to An. https://doi.org/10.1101/2020.06.11.20128926
  • Wang, D., Hu, B., Hu, C., Zhu, F., Liu, X., Zhang, J., … Peng, Z. (2020).
    Clinical Characteristics of 138 Hospitalized Patients with 2019 Novel Coronavirus-Infected Pneumonia in Wuhan, China. JAMA - Journal of the American Medical Association, 323(11), 1061–1069. https://doi.org/10.1001/jama.2020.1585
  • Wang, M., Luo, L., Bu, H., & Xia, H. (2020).
    One case of coronavirus disease 2019 (COVID-19) in a patient co-infected by HIV with a low CD4+ T-cell count. International Journal of Infectious Diseases, 96, 148–150. https://doi.org/10.1016/j.ijid.2020.04.060
  • Wu, Q., Chen, T., & Zhang, H. (2020).
    Recovery from COVID‐19 in two patients with coexisted HIV infection. Journal of Medical Virology, jmv.26006. https://doi.org/10.1002/jmv.26006
  • Zhao, J., Liao, X., Wang, H., Wei, L., Xing, M., Liu, L., & Zhang, Z. (2020).
    Early virus clearance and delayed antibody response in a case of COVID-19 with a history of co-infection with HIV-1 and HCV. Clinical Infectious Diseases : An Official Publication of the Infectious Diseases Society of America. https://doi.org/10.1093/cid/ciaa408
  • Zhu, F., Cao, Y., Xu, S., & Zhou, M. (2020).
    Co-infection of SARS-CoV-2 and HIV in a patient in Wuhan city, China. Journal of Medical Virology, 92(6), 529–530. https://doi.org/10.1002/jmv.25732

 

 

Deze informatie is nuttig