Onderzoeken

Sinds de ontdekking van het virus wordt gezocht naar een middel om hiv te genezen. Onderzoekers over de hele wereld zetten telkens weer kleine stapjes in de goede richting, waardoor er hoop blijft op een definitieve genezing van hiv.

Met de huidige medicijnen is het hiv-virus goed onder controle te houden en is de levensverwachting van mensen met hiv nauwelijks anders dan die van mensen zonder hiv. Toch blijkt uit onderzoek van Fred Verdult (voorjaar 2012) dat driekwart van de mensen met hiv het ontzettend belangrijk vindt dat er een geneesmiddel komt. Als redenen worden onder meer de bijwerkingen van de infectie en de medicatie genoemd, maar ook het negatieve gevoel over de eigen gezondheid, de vermoeidheid, het stigma en het leven met een geheim spelen een rol hierbij. Naast deze en andere individuele motieven zijn er ook economische redenen om te zoeken naar een manier om hiv te genezen. Investeren in de genezing van hiv is op de lange termijn namelijk goedkoper, omdat (dure) medicijnen niet meer of veel minder nodig zijn.

Reservoir

Dat er nog geen geneesmiddel is, komt door een belangrijke eigenschap van het virus: het nestelt zich in ons menselijk DNA. De huidige medicijnen zorgen er weliswaar voor dat het virus zich niet kan vermenigvuldigen, maar hebben nauwelijks effect op het virus zelf dat zich ergens in de cellen in ons lichaam ‘verstopt’.
Om hiv te kunnen genezen, is het heel belangrijk om te weten waar het virus zich schuilhoudt. Bekend is dat het virus zich ophoudt in de lymfeklieren, de darmen en de hersenen, maar niet duidelijk is in welke cellen het virus exact zit. Onderzoekers van het UMC Utrecht doen hier momenteel onderzoek naar. Zij kijken bij een groep langdurig behandelde patiënten naar het reservoir. Van deze patiënten zijn ook oude data beschikbaar, waardoor kan worden gekeken hoe hun reservoir zich heeft ontwikkeld in de loop der jaren. Ook wordt onderzoek gedaan naar de hersenen van overledenen met hiv, om te zien waar het virus zich verstopt en in welke soort cellen dat dan is.

Welke onderzoeken zijn er bekend en wat zijn de vorderingen en conclusies?

vroege behandeling

Een bekende casus rondom genezing is de welbekende Mississippi-baby. Het kind is geïnfecteerd geraakt tijdens de zwangerschap en na de geboorte is binnen dertig uur gestart met het toedienen van medicijnen. Helaas raakt de moeder uit zorg en verdwijnt de baby daardoor uit zicht. Als de moeder later weer wordt gevonden, blijkt dat ze na achttien maanden is gestopt met de behandeling van haar kind. Na zeer uitgebreid testen blijkt het virus bij het kind echter niet te vinden; daarmee lijkt het genezen te zijn. Totdat na nog eens een aantal maanden het virus toch weer opduikt.

De Mississippi-baby mag dan wel niet genezen zijn, de casus heeft de onderzoekers geleerd dat vroege behandeling een gunstig effect heeft. Dat is bevestigd door een studie in Frankrijk, waarin mensen zijn onderzocht die nog maar zeer recent waren geïnfecteerd. Een deel van hen is na drie jaar gestaakt met therapie en bij hen is het virus niet meer teruggekomen in het bloed. Toch zijn ze niet echt genezen: met andere testen kun je hiv nog wel terugvinden in de cellen, net als bij de Mississippi-baby. Maar hun reservoir is kleiner - er zijn minder cellen geïnfecteerd - dan bij patiënten die in een later stadium met therapie zijn gestart.

Vroege behandeling is dus geen strategie om hiv te genezen, maar het is wel een manier om het reservoir beperkt te houden. Bovendien is het goed voor je gezondheid, zorgt het ervoor dat je het virus niet kunt overdragen en heeft het een positief effect op de hoeveelheid hiv in je lichaam. Ook is het een goed uitgangspunt als in de toekomst een methode voor genezing beschikbaar komt.

Recent zijn nog twee onderzoeken in het nieuws gekomen:

Eiwit
Ook het AMC in Amsterdam heeft recent een mogelijke genezingsstrategie bekendgemaakt. In ons lichaam zit een eiwit dat het virus ‘versnippert’. Bij sommige mensen werkt dit eiwit zo effectief dat zij niet geïnfecteerd raken. In het AMC is in het laboratorium onderzocht of het mogelijk is om in bepaalde cellen dit eiwit te ‘activeren’. Het is, alhoewel alleen nog in het laboratorium toegepast, een spannende ontwikkeling.

Immuunsysteem versterken
Zeer recent berichtte Nature over Amerikaans onderzoek onder apen die geïnfecteerd zijn met de dierlijke variant van hiv (shiv). Door de apen een combinatie van twee immuunsysteemversterkende middelen te geven, bleek bij de helft van dieren het virus gedurende een halfjaar tot meer dan een jaar te zijn verdwenen.

Hiv zal niet in de zeer nabije toekomst al te genezen zijn, maar de genezing van Timothy Brown heeft laten zien dat het mogelijk is. Dat geeft niet alleen de mensen die leven met hiv, maar ook de onderzoekers hoop.

 

Deze informatie is nuttig

Lees ook

Hiv en aids in ‘t kort

Lees meer >

Medicatie in de praktijk

Lees meer >

Bijwerkingen

Lees meer >