70 jaar Mensenrechten: nog steeds grove inbreuk op positie mensen met hiv

Gepubliceerd: 17 december 2018

Inbreuk op de basisprincipes van mensenrechten ondermijnt de maatschappelijke positie en de gezondheid van mensen met hiv en is discriminerend en counter productief.

Ter gelegenheid van de Internationale Dag van de Mensenrechten op 10 december was er weer aandacht voor mensenrechten. Dit jaar extra aandacht. Het is 70 jaar geleden dat in 1948 de Universele verklaring van de Rechten van de Mens werd aangenomen door de Verenigde Naties. Veel is bereikt, maar er is nog een lange weg te gaan. Zeker als we kijken naar de inbreuk op de mensenrechten van mensen met hiv.

Mensenrechten zijn rechten die gelden voor ieder mens. Ze zijn universeel. Ze beschermen je tegen de macht van de staat en zorgen ervoor dat je in waardigheid kan leven. En ze beschermen je tegen discriminatie en onrechtmatig handelen. Het belang voor mensen met hiv is helder en overduidelijk: hiv mag geen reden zijn om je anders te behandelen, je te discrimineren, je buiten te sluiten of je af te wijzen.

Wetten moeten er zijn om je te beschermen, niet om je te vervolgen. Meer dan 70 landen hebben echter hiv-specifieke wetgeving. Wetgeving die mensen met hiv juist wel anders behandelen en discrimineren. Het gaat dan bijvoorbeeld om strafrechtelijk vervolging vanwege het niet vertellen van je hiv status, dan wel om wetgeving die gemarginaliseerde en kwetsbare groepen criminaliseren en buitensluiten van zorg en voorzieningen. Of het gaat om discriminerende wetgeving waarbij gezondheidsprofessionals op basis van hun persoonlijke voorkeur toegang tot zorg en tot gezondheidszorg mogen weigeren aan bepaalde groepen mensen. Of kijk naar de nog steeds geldende reis en verblijfsbeperkingen voor mensen met hiv. Een wereld zonder grenzen en beperkingen voor mensen met hiv is nog ver weg. Er zijn 13 landen die zelfs toegang weigeren en kortdurend verblijf verbieden, 49 landen verbieden langer verblijf dan 90 dagen en in 24 landen zijn wetten en de uitvoering hiervan in de praktijk nog onduidelijk voor mensen met hiv. Ondanks 70 jaar Mensenrechten komen al deze inbreuken op ieders basisrechten nog steeds voor.

Wereldwijd zijn mensen met hiv vanwege strenge wet- en regelgeving vogelvrij. Strenge regels zijn gebaseerd op verkeerde beeldvorming, oude data en vooroordelen bij beleidsmakers, rechters en betrokken instanties. Men kan zomaar door de autoriteiten opgepakt worden vanwege hun hiv status. Er zijn duizenden voorbeelden van mensen wereldwijd die een gevangenisstraf van 30 jaar of meer uitzitten. Alleen maar omdat men hun hiv-status niet heeft verteld bij een sekscontact. Vrouwen zijn hiervoor extra kwetsbaar. Zij weten eerder hun hiv-status vanwege de vaak verplichte hiv-test tijdens hun zwangerschap. Dit is anno nu de keiharde realiteit. 

Wetten die mensen met hiv discrimineren en buiten sluiten moeten van tafel. Wetten die mensen met hiv criminaliseren in welke vorm dan ook moeten worden afgeschaft. Staten en overheden, maar ook rechters en anderen die dit systeem in stand houden, worden opgeroepen om wet- en regelgeving zo snel mogelijk te hervormen. Wetten moeten er zijn om mensen te beschermen, niet om mensen met hiv te vervolgen.

Maar laten we niet vergeten dat ook in Nederland mensen met hiv nog steeds inbreuk op hun basis mensenrechten ervaren. Hiv blijkt nog steeds een reden om iemand anders te behandelen. Men krijgt bijvoorbeeld niet de optimale zorg of men wordt op basis van een vragenlijst niet geaccepteerd. Of men wordt afgewezen voor een baan of wordt men op een zijspoor gezet bij verdere loopbaanontwikkeling. Ook denken sommige mensen het recht te hebben om inbreuk te kunnen maken op iemands privacy van gegevens door de hiv-status van cliënt, patiënt of collega door te vertellen aan anderen. Helaas leven ook in Nederland te vaak nog teveel oude beelden voort. Mensen worden hierdoor ten onrechte gediscrimineerd en afgewezen vanwege hiv.

Het is niet moeilijk voor te stellen wat de gevolgen zijn voor de gezondheid en de maatschappelijke positie van mensen met hiv die op een onrechtvaardige manier opzettelijk worden buiten gesloten van wat dan ook. Het is onvoorstelbaar dat dit na al die jaren toch nog gebeurt. Men zou beter moeten weten. Probeer daarom zelf om assertief te zijn, kaart een afwijzende houding aan, ga hierover in gesprek dan wel dien een klacht in

De ultieme wens voor 2019 is dan ook: respecteer ieders mensenrechten, respecteer ieder persoon als persoon en wijs niemand af, en zeker niet vanwege hiv.

Deze informatie is nuttig

Lees ook

Update rondom hiv-zorg voor internationale studenten

Lees meer >

Basisrechten voor iedereen, dus ook voor nieuwkomers!

Lees meer >